Kuşsürüsü Anadolu Jet uçağını düşürüyordu
Ankara’dan Trabzon’a gitmek için havalanan Anadolu Jet’in Boeing 737-400 uçağı, inişe geçtiği sırada kuş sürüsüne çarptı. Burun kısmı ve radar sistemi hasar gören uçak buna rağmen başarılı bir iniş yaptı
THY’nin yan kuruluşu Aandolu Jet’in önceki gece Ankara- Trabzon seferini yapan uçağı, Trabzon Havalimanı’na inişi sırasında kuş sürüsüne çarptı. Burun kısmı hasar gören uçak, İstanbul’dan parça getirilerek tamir edildi ve yaklaşık 4.5 saatlik gecikmeyle Ankara’ya döndü. Read more
Messerschmitt Bf 110
Messerschmitt ME 110, II. Dünya Savaşı Alman ağır avcı uçağı. Bf 110 ağır avcı olarak tasarlandıysada sonraları gece avcısı veya yer bombardıman uçağı olarak kullanılmıştır. Read more
A.Ü. SHYO Hava Trafik Kontrol Bölümü
Hava trafik kontrol sistemi hava sahası, teknik donanım, hava araçları, insan ve usullerden oluşmuş karmaşık bir insan-makine sistemi olup, hava ulaştırması sisteminin önemli bir alt sistemidir. Hava trafik kontrolörleri uçakların birbirinden emniyet mesafesi kadar uzak kalmalarını sağlayarak uçak hareketlerini düzenler. Read more
J
JAMMING: YAYININ BOZULMASI
Uçağın radar üzerine görünümünü veya radyo haberleşme/seyrüseferinde yayılımı/kabulunü bozan elektronik veya mekanik parazit.
JET BLAST: JET AKIMI
JET STREAM: JET AKIMI
Yüksek seviyelerde yüksek hızdaki rüzgarların oluşturduğu hava akımı.
JOB ANALYSIS: İŞ ANALİZİ
Bir adayın yetenek, bilgi, beceri ve diğer karakteristik özelliklerinin işin niteliklerine uygunluğunun belirlenmesi.
JOB DESCRIPTION: İŞİN TANIMLANMASI
İşin özellikleri ve amaçları için belirlenen, görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi için gerekli kişisel yetenek, bilgi, fiziksel ve zihinsel uyum performansları.
A
ABEAM: KERTERİZ
Bir uçağın; bir fix, nokta veya yerin yaklaşık 90º sağında veya solunda olmasını ifade eder. Bu terim, kesin bir noktadan çok genel bir konumu gösterir.
ABILITY: YETENEK
Hava Trafik Kontrolörlerinin seçiminde esas olan, iş konusunda özel eğitim almadan veya tecrübe kazanmadan kişinin işin koşullarına yatkınlığı ve kendisinden katabileceği zihinsel yeterliliktir.
ABILITY TESTS: YETENEK TESTLERİ
Bilgisayar aracılığı ile veya yazılı olarak farklı konulardaki yeteneklerin sınanması. (Örnek, hafıza, dikkat, sezgi, üç boyutlu düşünebilme kabiliyetleri)
AB INITIO TRAINEE CONTROLLERS: KONTROLÖR ADAYLARINA VERİLEN BAŞLANGIÇ EĞİTİMİ
Konu ile ilgili deneyimi olmayan adaylara, teorik yeterlilik kazandırabilmek için verilen temel eğitim.
ABORT: İPTAL ETMEK
Önceden planlanmış bir uçak hareketinin iptal edilmesi veya yarıda kesilmesidir.
ABSOLUTE ACCURACY: KESİN DOĞRULUK
Dünya koordinat sistemine göre tanımlanmış bir noktanın, küreselleşmeden kaynaklanan sapma oranı.
ABSOLUTE CO-ORDINATES:KESİN KOORDİNAT
Bir noktanın dünya koordinat sistemine göre yerinin tam olarak belirlenmesi.
ACCELEROMETER:HIZLANMA ÖLÇÜSÜ
Uzunlamasına-yanlamasına-dikey (üç boyutlu) olarak hız ölçülmesinde kullanılan cihaz.
ACCELERATED STOP DISTANCE AVAILABLE:MEVCUT HIZLANMA, DURMA MESAFESİ
Mevcutta bir durma uzantısı varsa, bunun kalkış için koşu mesafesine eklenmesiyle bulunan mesafedir.
ACCEPTABILITY: KABUL EDİLEBİRLİK
Kullanıcının bir sistemin varlığını ve kullanımını kabul etmesi ile gerçekleşir. Pratikte kullanıcı ihtiyaçları karşılanmıyorsa sistem atıl duruma düşebilir.
ACCEPTANCE TESTS:KABUL ETME TESTLERİ
Sistem kurucu (mükellef) ile idari kurum arasındaki şartnameye göre radar sistem performansının etkin kullanımının analizi ve projeye uygunluğunun belirlenmesi süreci.
ACCEPTING UNIT:KABUL EDEN ÜNİTE
Bir uçağın kontrolünü, başka bir üniteden devralan Hava Trafik Ünitesidir.
ACCIDENT:KAZA
Uçuşun herhangi bir aşamasında, uçakta bulunan kişilerle veya uçakla ilgili oluşabilecek, bir kişinin ciddi olarak yaralanması veya uçakta hasara yol açan teknik arıza veya uçağın kaybolması durumu.
ACCIDENT DATA REPORT : KAZA BİLGİ RAPORU
Uçak kazası soruşturma raporunu ifade eder.
ACCURACY:DOĞRULUK
Hesaplanan veya tahmin edilen bir pozisyonun/hızın/zamanın, gerçek pozisyon/hız/zaman ile uygunluğu. Radyo seyrüsefer sisteminin doğruluğu sistem ölçüm hataları olarak değerlendirilir.
ACCOUNTING MANAGEMENT:MUHASEBE İDARESİ
Kaynak kullanımında, maddi ve idari sorumlulukların yerine getirilmesini sağlayan sistem.
ACKNOWLEDGEMENT:ONAYLAMA
Kontrolörün durumdan haberdar olması veya uyarılması için özel durumlarda gönderilen, uyarı veya hatırlatma mesajı.
ACKNOWLEDGE(MENT) MESSAGE: ONAY MESAJI
Yapılan haberleşmenin anlaşılır olduğunun belirtilmesi.
ACROBATIC FLIGHT :AKROBATİK UÇUŞ
Gösteri amacıyla, uçağın hızı ve uçuş şeklinde isteyerek yapılan beklenmedik
hareketlerdir.
ACTIVE NOTAM: AKTİF NOTAM
Gün ve zamana göre aktif hale gelen NOTAM:
ACTIVE WAY-POINT:AKTİF YOL-NOKTASI
Seyrüsefer kolaylığı sağlamak amacıyla belirlenmiş yol –noktası.
ACTUAL CALCULATED LANDING TIME: HESAPLANMIŞ GERÇEK İNİŞ ZAMANI
Bir uçağın belirli kriterlere göre hesaplanan gerçek iniş zamanıdır.
ACTUAL TIME OF ARRIVAL: KESİN İNİŞ ZAMANI
Bir uçağın kesin olarak iniş yaptığı, gerçek iniş zamanı.
ADEQUATE WARNING TIME: YETERLİ UYARI ZAMANI
ADJACENT ATC UNIT: KOMŞU ATC ÜNİTESİ
Birbirinden trafik devralan/ devreden komşu Hava Trafik Kontrol Ünitesi.
ADMINISTRATOR :İDARECİ
Havacılıkla ilgili konularda Ülkesini / Kurumunu temsil eden kişidir.
ADVANCED FUNCTIONALITY TOOL:GELİŞMİŞ FONKSİYONLU CİHAZ
Kontrolöre hava trafik hizmeti görevinde asistanlık yapan otomatik sistemin bir parçası.
ADVANCED SURFACE MOVEMENT GUIDANCE AND CONTROL SYSTEM: GELİŞMİŞ YÜZEY HAREKET REHBERLİK VE KONTROL SİSTEMİ
Her türlü yerel hava durumuna karşın, uçaklara kontrol, gözlem, rehberlik ve rotalarında
uçma konularında hizmet sağlayan bir sistemdir.
ADVISORY: TAVSİYE
Kontrolörün planlamasına ışık tutan, mevcuttaki veya ileri aşamadaki uygulamalarında
kontrolörü uyaran bir mesaj.
ADVISORY CIRCULAR: TAVSİYE NİTELİĞİNDEKİ GENELGE (SİRKÜLER)
FAA tarafından 14 günde bir dağıtılan tavsiye niteliğindeki genelgeler. Uçuş emniyeti ile
ilgili bilgileri kapsar.
ADVISORY AIRSPACE: TAVSİYELİ HAVA SAHASI
İçinde, uçaklara hava trafik tavsiye hizmetinin verildiği hava sahasıdır.
ADVISORY SERVICE:TAVSİYE HİZMETİ
Uçuşun ve uçağın manevralarının emniyetli bir şekilde yapılabilmesi için pilota
verilen tavsiye/ bilgi hizmetidir.
AERIAL REFUELING: HAVADA YAKIT İKMALİ
Havada uçuş esnasında, bir uçaktan diğerine yapılan yakıt ikmali.
AERIAL WORK:HAVADA YAPILAN İŞ
Uçuş esnasında özel bir takım faaliyetlerde bulunulmasıdır. Bunlar fotoğraf çekimi,
gözlem, araştırma, keşif, reklam vb. olabilir.
AERODROME:HAVAALANI
Tamamı veya belirli bir bölümü uçağın iniş, kalkış ve yer hareketlerini yapabilmesi için
tasarlanmış yerde veya denizde (binalar, ekipman ve tesisat dahil) tesis edilmiş alan.
AERODROME BEACON:HAVA MEYDANI LAMBASI
Bir meydanın yerinin havadan görülebilmesi amacıyla Kulenin üzerine tesis edilmiş, her
yöne ışık verebilen lambadır.
AERODROME CONTROLLER:MEYDAN KONTROLÖRÜ
Meydan Kontrol Hizmeti veren Hava Trafik Kontrolörünü ifade eder.
AERODROME CONTROL RATING:MEYDAN KONTROL DERECESİ
Meydan Kontrol Hizmetinde çalışan Hava Trafik Kontrolörlerinin sahip oldukları derece
türünü ifade eder.
AERODROME CONTROL TOWER:MEYDAN KONTROL KULESİ
Meydan trafiğine Hava Trafik Kontrol Hizmeti verilebilmesi için tesis edilmiş, gerekli donanıma sahip ünitedir.
AERODROME CONTROL SERVICE:MEYDAN KONTROL HİZMETİ
Meydan trafiklerine hava trafik kontrol hizmeti verme.
AERODROME CONTROL UNIT:MEYDAN KONTROL ÜNİTESİ
Uçağın iniş-kalkış safhalarında sorumluluğunu taşıyan Hava Trafik Kontrol ünitesi.
AERODROME ELEVATION:MEYDAN RAKIMI
İniş sahasının (pistin), en yüksek noktasının deniz seviyesinden olan yüksekliğidir.
AERODROME FLIGHT INFORMATION SERVICE: MEYDAN UÇUŞ BİLGİ HİZMETİ
Meydan Kontrol hizmeti şartlarının günün tamamı veya belirli bir bölümü için doğrulanmadığı meydanlarda uçuş güvenliğinin sağlanabilmesi için IGA (Uluslararası Genel Havacılık) tarafından hava trafik hizmetleri otoritesinin kararıyla tanımlanan şartlar.
AERODROME FLIGHT INFORMATION UNIT: MEYDAN UÇUŞ BİLGİ ÜNİTESİ
Meydan trafiğine uçuş bilgi hizmeti sağlamak amacıyla meydan içerisine kurulan ünite.
AERODROME IDENTIFICATION SIGN: MEYDAN TANITMA İŞARETİ
Havaalanının havadan tanınmasına yardımcı olmak üzere meydana yerleştirilmiş bir
işarettir.
AERODROME TRAFFIC:MEYDAN TRAFİĞİ
Meydan manevra sahasında bulunan ve meydan görüşü içerisinde uçuş yapan tüm hava
araçlarını kapsar.
AERODROME TRAFFIC CIRCUIT:MEYDAN TRAFİK PATERNİ
Meydan görüşü içerisinde hareket eden uçakların izlemesi için özel olarak belirlenmiş
yol.
AERODROME TRAFFIC ZONE:MEYDAN TRAFİK BÖLGESİ
Meydan trafiğinin korunabilmesi amacıyla meydan civarına tesis edilmiş ölçülendirme parametreleri tanımlı saha.
(ARP) AERODROME REFERENCE POINT:MEYDAN REFERANS NOKTASI
Bir Meydan için belirlenmiş coğrafi referans noktasıdır. Genellikle pist üzerinde belirlenir.
AERONAUTICAL ADMINISTRATIVE COMMUNICATIONS:HAVACILIKLA İLGİLİ İDARİ HABERLEŞMELER
Uçuşların veya nakliye hizmetlerinin operasyonel durumlarda bağlı bulundukları
kurumlar ile iletişimlerinin sağlanmasında kullanılır.
AERONAUTICAL BEACON:HAVACILIK BİKINI
Yeryüzünde bir noktanın yerini belirleyen, her açıdan görülebilen, sürekli veya aralıklı
ışık veren havacılık yer ışığıdır.
AERONAUTICAL CHART:HAVACILIK HARİTASI
Havacılık amaçlı kullanılan; hava sahasını, havayollarını, hava alanlarını, seyrüsefer
yardımcılarını, tehlikeli / yasak tahditli sahaları v.b. gösteren havacılık haritasıdır.
AERONAUTICAL DATABASE:HAVACILIKLA İLGİLİ VERİ TABANI
Kullanıcı ihtiyaçlarının belirleyici olduğu ve kullanıcının seyrüsefer ihtiyaçlarını
karşılamak için özel taleplerde bulunabilmesine imkan sağlayan veritabanı.
(AFS) AERONAUTICAL FIXED SERVICE:HAVACILIK SABİT HABERLEŞME HİZMETİ
Havacılık amaçlı muhabere hizmetinin sağlanmasıdır.
AERONAUTICAL FIXED SERVICE SYSTEMS PLANNING FOR DATA INTERCHANGE PANEL:VERİ DEĞİŞİMİ KONUSUNDA HAVACILIKLA İLGİLİ SABİT SERVİS SİSTEMLERİ PLANLANMASI PANELİ
AERONAUTICAL FIXED TELECOMMUNICATIONS NETWORK (AFTN):HAVACILIK SABİT İLETİŞİM AĞI
AFTN hava trafik hizmeti sağlayıcıları arasındaki iletişimin sağlandığı, sabit noktalar arasında hatlar aracılığıyla yapılan mesaj transfer metodudur.
AERONAUTICAL INFORMATION:HAVACILIKLA İLGİLİ BİLGİLER
Uçuş güvenliği, hava seyrüseferi, teknik, idari veya yasal faktörleri kapsayan bilgiler.
AERONAUTICAL INFORMATION CIRCULAR (AIC):HAVACILIK BİLGİ SİRKÜLERİ
Herhangi bir yasa, düzenleme, mevzuat veya kolaylıkla ilgili önemli değişikliklerin, uçuş güvenliğini etkileyecek karakterde açıklayıcı ve tavsiye niteliğinde olan bilgilerin ve yasal ,teknik veya tavsiye niteliğinde olan duyuru ve bilgileri içeren yayınlardır.
AERONAUTICAL INFORMATION PUBLICATION (AIP):HAVACILIK BİLGİ YAYINI
Ülkelerin havacılıkla ilgili detaylı ülke bilgilerini içeren ve düzenli aralıklarla yayınlanan
bilgi yayını.
AERONAUTICAL INFORMATION REGULATION AND CONTROL:HAVACILIKLA İLGİLİ BİLGİLERİN DÜZENLENMESİ VE KONTROLÜ
Hava sahası sınırları, ATS yolları ve uygulamaları, radyo seyrüsefer yardımcıları ve haberleşme üniteleri, meteoroloji üniteleri, pistlerle ilgili değişiklikleri konularındaki bilgileri kapsayan ve bunları özel başlıklar altında toplayan düzenleme sistemi.
AERONAUTICAL INFORMATION SERVICE:HAVACILIK BİLGİ HİZMETİ
Hava seyrüseferinin güvenilirliği, etkinliği ve düzenli akışı konularındaki bilgilerin toplandığı ünite.
AERONAUTICAL MOBILE SATELLITE (ROUTE) SERVICE : HAVACILIK MOBİL UYDU (ROTA) HİZMETİ
AMS(R)S iletişim imkanlarıyla uçuş güvenliğinin ve düzenli akışının sağlanmasına yönelik kurulması planlanan gelişmiş bir hizmet.
AERONAUTICAL MOBILE SATELLITE SERVICE: HAVACILIK MOBİL UYDU HİZMETİ
Havacılıkla ilgili iletişim sistemlerinde yakın gelecekte, ses ve veri konularında AMSS sistemlerini tercih etmesi söz konusudur. Bu sistemin kullanılması uçak-yer arasında yüksek kalitede ve hızlı bir iletişim sağlayacaktır.
AERONAUTICAL TELECOMMUNICATION NETWORK:HAVACILIK İLETİŞİM AĞI
Havacılık haberleşmelerinin iletişim ağı üzerinden internet aracılığıyla yapılması. Bu düzenleme havacılıkla ilgili üniteler arasında uluslararası bir iletişim imkanı sağlar.
AEROPLANE REFERENCE FIELD LENGTH:UÇAĞA GÖRE MEYDAN UZUNLUĞU
Bir uçağın durgun hava, sıfır pist eğimi, deniz seviyesi ve standart atmosfer şartları için, sertifika veren otoritelerin uçuş kılavuzunda belirttiği değerlere veya imalatçısı tarafından verilen benzeri bilgilere göre, onaylanmış azami kalkış kitlesi ile kalkış yapabileceği en az meydan uzunluğudur.
AIP AMENDMENT:AIP DEĞİŞİKLİĞİ
AIP’de yer alan bilgilerde yapılacak kalıcı değişikliklerdir.
AIP SUPPLEMENT:AIP EKİ
AIP’de yer alan kalıcı bilgilere ek özelliği taşıyan, 3 ay veya daha uzun süreli geçici değişiklikler ile uzun metin ve grafiklerden oluşan kısa süreli bilgilerdir.
AIRBORNE:KALKIŞ
Kalkan uçağın pistten teker kesmesini ifade eder.
AIRBORNE COLLISION AVOIDANCE SYSTEM:HAVADA UÇAKLAR ARASINDA ÇARPIŞMAYI ÖNLEYİCİ SİSTEM
Uçaklara tesis edilen bir sistemdir. Pilota önce uyarı daha sonra da çözüm önerisi sunarak uçaklar arasındaki çarpışma riskini önlemek amacıyla tasarlanmıştır.
AIRBORNE SATELLITE COMMUNICATION:HAVADA UYDU HABERLEŞMESİ
Yakın gelecekte öncelikle yaygınlaşması düşünülen, uydu aracılığıyla haberleşmeyi sağlayan sistemdir. Bu sistemin kullanılması ile, yer-hava haberleşmesinde yüksek kalite ve geniş menzil sağlanabilecektir.
AIRCRAFT:HAVA TAŞITI
Sabit kanatlılar, helikopterler, performanslı uçaklar ve balonları içine alan, havada kalabilme ve hareket edebilme yeteneğine sahip araçlar için kullanılan bir terim.
AIRCRAFT APPROACH CATEGORY:UÇAK YAKLAŞMA KATEGORİSİ
Uçaklar için; azami iniş ağırlığındayken, iniş dış görünüşündeki stall (tutunamama) hızının 1.3 katı hıza dayandırılarak belirlenmiş kategorilerdir.
Uçaklar 5 kategoriye ayrılır.
A: Hızı, 91 knottan az olanlar.
B: Hızı, 91-121 knot arasında olanlar
C: Hızı, 121-141 knot arasında olanlar
D: Hızı, 141-166 knot arasında olanlar
E: Hızı, 166 knot ve daha fazla olanlar
AIRCRAFT CALL-SIGN:UÇAK ÇAĞRI ADI
Hava-yer muhaberesinde uçağın tanımlanması için kullanılan bir metod.
AIRCRAFT CLASSIFICATION NUMBER:UÇAK SINIFLANDIRMA NUMARASI
Belirlenmiş standart altyapı kategorisindeki bir pist kaplaması uçağın yapabileceği rölatif etkinin bir rakamla ifadesidir.
AIRCRAFT CONFLICT:UÇAK KARŞILAŞMALARI
Belirlenmiş minimum ayırma kriterlerinin altında, uçaklar arasında meydana gelen karşılaşmalar.
AIRCRAFT DATA:UÇAK BİLGİSİ
Uçak tanımlanması, uçak tipi, uçak ekipmanları ile ilgili bilgileri kapsar.
AIRCRAFT IDENTIFICATION: UÇAĞIN TANIMLANMASI
Belirlenmiş koşullara göre bir uçağın karşılıklı iletişim ile hava trafik hizmeti verebilmek amacıyla tanımlanması.
AIRCRAFT PROXIMITY(AIRPROX) : UÇAK YAKIN GEÇMESİ
Uçaklar arasında, uluslararası kurallarla belirlenmiş ayırma minimumlarının altına düşüldüğü durumu ifade eder. Bu durum, dört kategoriye ayrılır:
1.Çarpışma riski,
2.Emniyetin tehlikeye düşmesi,
3.Çarpışma riski olmaması,
4. Risk belirlenememesi.
AIRCRAFT STAND:UÇAK PARK YERİ
Apronlarda uçakların parklandırılmaları için belirlenmiş sahalardır.
AIR DEFENSE IDENTIFICATION ZONE: HAVA SAVUNMA TEŞHİS BÖLGESİ
Ulusal güvenlik amacıyla; uçakların kontrolü, teşhis ve tanımlama yapılabilmesi için belirlenmiş, yeryüzünden yukarı doğru uzanan hava sahası bölümüdür.
AIRFILE FLIGHT PLAN: HAVADA DOLDURULMUŞ UÇUŞ PLANI
Kalkıştan sonra uçuş esnasında, ATS(Hava Trafik Ünitesi) ile koordine edilerek doldurulan uçuş planı.
AIR-GROUND: HAVA-YER
Yerde tesis edilmiş cihazlarla, hava-yer istasyonları arasındaki iki yönlü muhabereyi ifade
eder.
AIRLINE OPERATIONAL COMMUNICATIONS:HAVAYOLU OPERASYONEL HABERLEŞMELERİ
Gelecekte ISO (Uluslararası Standart Organizasyonu) OSI (Açık Sistem Bağlantısı) modeli esas alınarak, hava-yer, yer-yer bilgi sistemleri link hatları üzerinden bir arada düşünülerek havayolu operasyonel haberleşmeleri sağlanacaktır.
AIR NAVIGATION COMMISSION: HAVA SEYRÜSEFER KOMİSYONU
Prensip olarak hava seyrüseferinde uluslararası standardizasyonun sağlanması amacıyla kendi sorumluluğunda çalışmalar yapan komisyon.
AIR NAVIGATION FACILITY: HAVA SEYRÜSEFER ÜNİTELERİ
Hava Seyrüsefer amaçlı kullanılan; iniş sahası, ışıklar, meteoroloji ekipmanları, muhabere cihazları, elektrik / elektronik bütün donanımlardır.
AIR NAVIGATION PLAN: HAVA SEYRÜSEFER PLANI
Uluslararası ATM(Hava Trafik Yönetimi) şartlarının koordine edilmesi amacıyla, dünya belirli sayıda ICAO hava seyrüsefer bölgesine ayrılmıştır. Bu bölgeler kendi içlerindeki özel durumlar (trafik yoğunluğu, sosyo-ekonomik, teknolojik faktörler vb.) göz önüne alınarak sınıflandırılmıştır.
AIR NAVIGATION SERVICE: HAVA SEYRÜSEFER HİZMETİ
Uluslararası hava seyrüseferinin güvenlik, düzenlilik ve etkinlik konularında sağladığı hizmeti tanımlamak için kullanılan genel bir terim.
AIRPORT:HAVAALANI
Uçakların iniş ve kalkışı için planlanmış (binalar ve tesisler dahil) yerde veya suda tesis edilmiş alan.
AIRPORT/AIR TRAFFIC SYSTEMS INTERFACE: HAVAALANI/HAVA TRAFİK SİSTEMLERİ ARABİRİMİ
ECAC’in-Havaalanları stratejisi hedeflerine ulaşmak için uyguladığı bir program.
AIRPORT CAPACITY: HAVAALANI KAPASİTESİ
Havaalanı operatörleri tarafından, belirlenmiş bir zaman dilimi içerisinde hizmet verilebilecek uçak sayısının, teknik altyapı ve pist kapasitesi faktörleri esas alınarak belirlenmesi.
AIRPORT LIGHTING:HAVA ALANI IŞIKLANDIRMASI
Bir hava alanına yerleştirilmiş, farklı aydınlatma sistemlerinin tümünü ifade eder.
AIRPORT SURVEILLANCE RADAR:HAVAALANI GÖZLEM RADARI
10 NM yarıçaplı (18 km) bir alan içerisinde iniş, kalkış ve geçiş bölgesindeki uçaklara operasyonel hizmet vermek için kullanılan radar.
AIRPORTS COUNCIL INTERNATIONAL (ACI):ULUSLAR ARASI HAVAALANLARI KONSEYİ
Merkezi Cenevre’de bulunan havaalanı işleticileri mesleki birliğidir. Ticari amaçlı olmayan organizasyon 170 ülkeden 1400 havaalanını temsil etmektedir. Havaalanları işleticileri ve ticari partnerleri arasındaki birlikteliği oluşturmak, havaalanı işletmeciliğinin geliştirilmesi, üyeler arasında ortak politikaların belirlenmesi için çalışmak ve havaalanı uzmanları ve yöneticileri için gerekli bilgilerin yayınlanması konseyin amaçları arasındadır.
AIR ROUTE SURVEILLANCE RADAR:HAVA YOLU GÖZLEM RADARI
Uzun menzilde gözlem sağlama amacıyla tasarlanmış radar sistemi. Menzili 150 NM ile 200 NM arasında değişir.
AIRSPACE:HAVASAHASI
Ölçülendirme parametreleri ile tanımlanmış hacimli bir alan.
AIRSPACE CAPACITY:HAVA SAHASI KAPASİTESİ
Uçaklar arasındaki ayırma minimaları ve güvenlik standartları, saha seyrüseferi direkt rotaları ve diğer faktörler göz ardı edilmeden, Hava Trafik Kontrol sektörlerindeki trafik artış kapasitesinin belirlenmesi.
AIRSPACE MANAGEMENT:HAVASAHASI İDARE MERKEZİ
Öncelikle temel ihtiyaçları belirleyerek hava sahasının etkin kullanımını sağlamayı, ikincil olarak da hava sahası farklılaşmalarını engellemeyi amaç edinmiş idari bir aktivitedir.
AIRSPACE STRUCTURE:HAVA SAHASI YAPISI
Uçuşun belli bir aşamasında, uçuş güvenliğinin sağlanması amacıyla tasarlanan hava
sahası bölümü.
AIR TAXI /HOVER TAXI: HAVA TAKSİ
Bir helikopterin yerden yaklaşık 100 feet yüksekliğe kadar gerçekleşen uçuşudur.
AIR TRAFFIC:HAVA TRAFİĞİ
Meydan manevra sahasında veya uçuş aşamasındaki tüm hava araçlarını kapsar.
AIR TRAFFIC ADVISORY SERVICE:HAVA TRAFİK TAVSİYE HİZMETİ
Hava trafiğinin düzenli ve hızlı akışının sağlanması, uçakların birbirleri ile ve manialarla
çarpışmalarının önlenmesi amacıyla verilen tavsiye hizmeti.
AIR TRAFFIC CONTROL : HAVA TRAFİK KONTROLÜ
Hava trafiğine hızlı, güvenli ve düzenli bir akış sağlamak için ilgili otorite tarafından
verilen hizmet.
AIR TRAFFIC CONTROLLER : HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ
Sorumlu olduğu sektör içerisinde hava trafik hizmetini veren yetkili kontrolör.
AIR TRAFFIC CONTROL CENTRE:HAVA TRAFİK KONTROL MERKEZİ
Coğrafi olarak ayrılmış bölgelerde, hava trafik kontrol hizmeti veren ünite.
AIR TRAFFIC CONTROL CLEARENCE:HAVA TRAFİK KONTROL MÜSAADESİ
Kontrollü bir trafiğe hava trafik kontrol ünitesinin belirttiği şartlarda uçması için verilen
müsaade.
AIR TRAFFIC CONTROL COMPLEXITY: HAVA TRAFİK KONTROLÜNÜN KARMAŞIKLIĞI
Hava trafiğindeki yoğunluk veya hava sahası karışıklığı sebebiyle hava trafiğinin kontrol yükünün artması.
AIR TRAFFIC CONTROL CO-ORDINATION:HAVA TRAFİK KONTROLÜNÜN KOORDİNASYONU
ATC üniteleri, kontrolörler veya ilgili otorite arasında koordinasyonun sağlaması.
AIR TRAFFIC CONTROL INSTRUCTIONS: HAVA TRAFİK KONTROL TALİMATLARI
Pilota kontrolör tarafından uygulaması için verilen talimatlar.
AIR TRAFFIC CONTROLLER LICENSE : HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ LİSANSI
Temel hava trafik eğitimini tamamlayan bir aday hava trafik kontrolörünün yeterlilik düzeyini tespit etmek amacıyla yapılan sınav sonucunda başarılı olanlara verilen yeterlilik belgesidir.
AIR TRAFFIC CONTROL RADAR BEACON SYSTEM:HAVA TRAFİK KONTROLÜ RADAR BEACON SİSTEMİ
Sorgulama metodu ile çalışan (alıcı/verici ve transponder olması gerekir) gözlem radar sistemi.
AIR TRAFFIC CONTROL REQUESTS:HAVA TRAFİK KONTROL TALEPLERİ
Pilotun, Hava Trafik Kontrol Ünitesinden uçağın seyrüseferi ile ilgili taleplerini ifade eder.
AIR TRAFFIC CONTROL SERVICE:HAVA TRAFİK KONTROL HİZMETİ
Uçaklar arasında ve uçaklarla manialar arasında çarpışmayı önlemek, hava trafik akışını hızlandırmak ve hava trafiğinin düzenli olarak akışını sağlamak için verilen hizmet.
AIR TRAFFIC CONTROL UNIT:HAVA TRAFİK KONTROL ÜNİTESİ
Hava Trafik Kontrol Merkezi, yaklaşma kontrol ofisi veya meydan kontrol kulesini kapsayan genel bir terim.
AIR TRAFFIC FLOW MANAGEMENT:HAVA TRAFİK AKIŞ İDARE MERKEZİ
ATC sistemlerinin yeterliliği ve havaalanı kapasitelerine uygun olarak, trafik akışının belirlenen saha ve zamanlarda idaresinin sağlandığı merkez.
AIR TRAFFIC MANAGEMENT: HAVA TRAFİK İDARE MERKEZİ
Yerde ve havadaki tüm operasyonlarda, trafiğin güvenli ve etkin akışının sağlanması için tanımlanmış gelecek hava seyrüsefer sistemleri ile desteklenen özel idare merkezi.
AIR TRAFFIC MANAGEMENT SURVEILLANCE TRACKER AND SERVER SYSTEM: HAVA TRAFİK YÖNETİMİ GÖZLEM İZ SUNUCU SISTEMLERI
Eurocontrol teşkilatının özel piyasada geliştirttiği radar data işleme sistemidir (HW-SW).
AIR TRAFFIC SERVICE: HAVA TRAFİK HİZMETİ
Uçuş bilgi hizmeti, ikaz hizmeti, hava trafik tavsiye hizmeti, saha kontrol hizmeti, yaklaşma kontrol veya meydan kontrol hizmetini kapsayan genel bir terim.
AIR TRAFFIC SERVICES COMMUNICATIONS: HAVA TRAFİK HİZMETLERİ HABERLEŞMLERİ
Uçuş güvenliğini etkileyebilecek faktörlerin, meteorolojik bilgilerin, pozisyon raporlarının iletilmesi.
AIR TRAFFIC SERVICE RECEIVING UNIT:HAVA TRAFİK HİZMETİ KABUL ÜNİTESİ
Uçağın kontrol sorumluluğunu alması planlanan ünite.
AIR TRAFFIC SERVICE REPORTING OFFICE:HAVA TRAFİK HİZMETİ RAPOR OFİSİ
Hava trafik hizmeti için gerekli bilgilerin alınması amacıyla kurulmuş bir ünitedir.
AIR TRAFFIC SERVICE ROUTE: HAVA TRAFİK YOLU
İçinde, Hava Trafik Hizmetinin sağlandığı, trafiğin akışı için dizayn edilmiş yollardır. Havayolu, tavsiyeli yol, kontrollü/ kontrolsüz yol, geliş/gidiş yolları v.b.kategorilere ayrılır.
AIR TRAFFIC SERVICE UNIT:HAVA TRAFİK HİZMETİ ÜNİTESİ
Hava Trafik kontrol ünitesi, uçuş bilgi merkezi veya hava trafik kontrol hizmeti ünitelerini kapsayan genel bir terim.
AIRWAY:HAVAYOLU
Radyo seyrüsefer yardımcıları ile donatılmış, koridor şeklinde tasarlanmış kontrollü saha.
ALERT PHASE:ALARM HALİ
Uçuş güvenliği açısından riskli bir durumun ortaya çıkması.
ALERTING SERVICE:ALARM HİZMETİ
Arama-Kurtarma çalışmaları için kurulmuş ünite.
ALL-PROPOSE STRUCTURED EUROCONTROL RADAR INFORMATION EXCHANGED: EUROCONTROL RADAR BİLGİ İLETİŞİMİ İÇİN TÜM İHTİYAÇ YAPISI
Eurocontrol’ün standart data iletim formatı olup; yeni alınacak radarlarda bu formatla data iletişimi sağlanacaktır.
ALTERNATE AERODROME:ALTERNATİF MEYDAN
Bir uçağın, herhangi bir nedenden dolayı varış meydanına inememesi durumunda, iniş yapmayı planladığı diğer meydandır.
ALTITUDE :İRTİFA
Bir cismin, yerin veya noktanın deniz seviyesinden olan dikey mesafesidir.
ANALYSIS: ANALİZ
Bir olayın anlaşılır olabilmesi için gerekli olan aktivite.
ANTENNA: ANTEN
Radyo frekans enerjisinin elektromanyetik cihazlar tarafından kullanılabilmesini sağlar.
APPROACH CONTROL: YAKLAŞMA KONTROL
Bir veya daha fazla havaalanını kapsayan bir saha içerisinde, iniş, kalkış trafiklerine hizmet veren, trafiklerin son yaklaşmaya kadar gerekli ayırmalarından sorumlu olan ünite.
APPROACH CONTROL SERVICE: YAKLAŞMA KONTROL HİZMETİ
Kontrollü trafiklere kalkış, iniş veya transit geçit aşamasında verilen hava trafik kontrol hizmeti.
APPROPRIATE AIR TRAFFIC SERVICES AUTHORITY: UYGUN HAVA TRAFİK HİZMETLERİ OTORİTESİ
Belirlenmiş hava sahası içerisinde hava trafik hizmetlerinin sağlanması konusunda yetkili otorite.
APRON: APRON
Bir meydanda, uçakların parklama, yolcu ve yük indirip bindirme, yakıt alma, bakım gibi amaçlarla durması için belirlenmiş sahadır.
APRON MANAGEMENT SERVICE: APRON YÖNETİM SERVİSİ
Apronlarda uçakların ve diğer araçların hareket ve faaliyetlerini düzenlemek için kurulmuş hizmet birimidir.
ARALOQUE: ARALOG (BENZER)
Aralog sinyaller radar anteni veya alıcısında yer alırlar.
AREA CONTROLCENTRE: SAHA KONTROL MERKEZİ
Kontrollü saha içerisinde, düz uçuş aşamasındaki kontrollü trafikleri komşu üniteye veya yaklaşma kontrol ünitesine devir edene kadar hava trafik kontrol hizmeti vermek amacıyla kurulan merkez.
AREA CONTROL SERVICE: SAHA KONTROL HİZMETİ
Kontrollü saha içerisindeki kontrollü trafiklere hava trafik kontrol hizmeti sağlayan ünite.
AREA INDICATED AIR SPEED LIMIT: GÖSTERGE HAVA SÜRATİ SINIRI
Sınırları belirtilmiş bir hava sahası içerisinde, uçakların kullanabilecekleri max. Gösterge sürati.
AREA NAVIGATION:SAHA SEYRÜSEFERİ
Seyrüsefer yardımcı cihazları ve kişisel faktörlerin uçuş operasyonlarının arzu edilen rotada seyrine imkan tanıması.
AREA OF RESPONSIBILITY:SORUMLULUK SAHASI
Hava trafik hizmetlerinin sağlandığı, sınırları ATS otoritesi tarafından tespit edilmiş hava sahası
ARRIVAL AERODROME:VARIŞ MEYDANI
Bir uçağın iniş yaptığı meydandır.
ARRIVAL TIME:VARIŞ ZAMANI
Bir uçağın meydana indiği zamandır.
ATTITUDE:DAVRANIŞ
Şartlara göre oluşan hissi veya mantıklı tutum.
ATTITUDE DISPLAY INDICATOR: DURUM GÖSTERGESİ
Uçakların uzunlamasına ve yanlamasına rotasyonunun uçuş cihazlarından takip edilebilmesini sağlayan gösterge.
AUGMENTATION (GNSS): ARTIRMA
Temel uydu bilgisi ile birlikte sistemin performansının artması sağlanabilir.
AUTHORITY:OTORİTE
Bir dokümanın ortaya çıkarılması veya değiştirilmesi ile sorumlu kişi.
AUTOLAND:OTOMATİK İNİŞ
Görüşün iniş için limitlerin altında olduğu, konvansiyonel metotlarla inişin sağlanamayacağı durumlarda, bu konuda özel eğitim almış pilotlar tarafından güvenli ve etkin bir inişin sağlanması için kullanılan sistem.
AUTOMATED AIR / GROUND DATA INTERCHANGE: OTOMATİK HAVA/YER BİLGİ DEĞİŞİMİ
AUTOMATIC DEPENDENT SURVEILLANCE: OTOMATİK GÖZLEME DAYALI SİSTEM
AUTOMATIC DIRECTION FINDING SYSTEM: OTOMATİK YÖN BULMA SİSTEMİ
Hemen hemen en eski seyrüsefer yardımcı cihazlarındandır. Atmosferik hadiselerden kolayca etkilenmeleri ve düşük menzillere sahip olmaları sebebiyle yerlerini daha gelişmiş cihazlara bırakmışlardır. (COR, LORAN, GPS gibi)
AUTOMATIC FLIGHT CONTROL SYSTEM: OTOMATİK UÇUŞ KONTROL SİSTEMİ
AUTOMATIC TERMİNAL INFORMATION SERVICE:OTOMATİK TERMİNAL BİLGİ HİZMETİ
Günün tamamında veya belirli bölümlerinde, iniş-kalkış yapan trafiklere verilen rutin bilgiler.
AUTOMATIC WEATHER OBSERVING SYSTEM: OTOMATİK HAVA GÖZLEM SİSTEMİ
Belirlenmiş zaman aralıkları içerisinde hava durumu ile ilgili bilgilerin (görüş, bulutluluk, rüzgar vb.) bilgisayar aracılığı ile VHF bandından havaalanlarından yayınlanması.
AVERAGE AIR TRAFFIC FLOW MANAGEMENT: ORTALAMA HAVA TRAFİK AKIŞI İDARE MERKEZİ
Kalkışlardaki toplam gecikmeler/Toplam uçuşlar oranını tespit etmek amacıyla kurulan ünite.
AVIATION SAFETY:HAVACILIK GÜVENLİĞİ
Yerdeki ve havadaki trafiklerin güvenilirliliğini sağlamak için yayınlanmış tüm uygulamalar.
Brezilya’da Bir Uçak Kayboldu
Brezilya’da 4 iş adamının bulunduğu küçük bir uçak kayboldu.
Havayolu şirketi Aero Star’a ait çift motorlu Cessna uçağı cuma akşamı Bahia eyaleti üzerindeyken uçakla radar bağlantısı kesildi. Salvador’dan hareket edip Ilheus şehrine gitmekte olan uçağın, hava kontrol yetkilileriyle son temasının cuma akşamı olduğu belirtildi. Pilotların son temasta, herhangi bir problem olmadığını bildirdikleri ve iniş hazırlığı yaptıklarını dile getirdikleri kaydedildi.
Uçakta bulunan 4 iş adamının kimlikleri ise açıklanmadı.
Bu işin “pardon”u yok
Yılda 25 milyon yolcunun can güvenliğinden sorumlu olan hava trafik kontrolörleri, yoğun stres altında görev yapıyor. Uçakları yönlendirirken yapacakları en küçük hata faciayla sonuçlanabilen trafik kontrolörlerine kişi başına 2 saatte ortalama 60 uçak düşüyor.
Ömürlerinin yarısını 45 metre yükseklikteki bir kulede, 110 metrekarelik dar ve kapalı bir alanda geçiren Atatürk Havalimanı Uçuş Kontrol Kulesi çalışanları, yoğun stres altında görev yapıyor. Read more
Smart Projesi Hava Trafiğini ve Kule Kontrolörlerini Rahatlatacak
Türkiye Hava Trafik Kontrolörleri Derneği’nin (Tatca) 9. Olağan Genel Kurulu Yapıldı. Türkiye Genelinde 750 Üyesi Bulunan Derneğin Başkanlığına Üçüncü Kez Aday Olan Ayhan Kartal, “Ülkemizdeki Hava Trafik Kontrolörü Sayısı Yetersiz. İhtiyacı Karşılamak İçin Bin 500 Kontrolör Olması Gerekiyor. Bu Durumda Bir Kontrolörün 60 Pilotla Birden Konuşması Stresi ve Gerilimi Artırıyor” Dedi. Read more
TÜBİTAK, frekans sisteminde “Örnek Yazılım” geliştirdi
Geliştirilen “MARSsys” sistemi, askeri telsiz, radyolink, radar gibi sistemler arasında etkileşim hesaplanıyor.
TÜBİTAK Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) bünyesinde yer alan İleri Teknoloji Araştırma Enstitüsü (İLTAREN), askeri telsiz, radyolink, radar gibi sistemler arasındaki uyumsuzluk, etkileşim ve girişimleri hesaplayabilen, ülke genelinde frekans planlaması ve tahsisini mümkün kılan Management and Analysis of Radio Spectrum System (MARSsys) yazılımını geliştirdi. Read more
Sistem Değişiyor, Uçaklar 7 Nisan’dan İtibaren Gecikecek
Uçakların Türk Hava Sahası’nı Daha Güvenli ve Verimli Kullanmasını Sağlayacak Modernizasyon Çalışması Nedeniyle 7 Nisan’dan İtibaren Geçiş Döneminde Hava Trafiğinde Kısıtlamaya Gidilecek.
Hava sahasını kontrol eden sistem, 1980’lerin sonunda hizmete girdi. 2010’da ’SMART’ olarak adlandırılan yeni nesil sisteme geçecek Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ), bu çalışmalar öncesinde ara modernizasyona 7 Nisan’da başlayacak. Read more